رسمیت سطح بالا: در اینجا روابط بروکراتیک و قوانین خشک و رویههای ساختارمند و آزادی کمی در عمل وجـود دارد و ارتباطـات رسـمی شـده اسـت. بروکراسـی خشـک ازجریان اطلاعات در وظایف و سلسله مراتب جلوگیری میکند. تخصص گرایی(پیچیـدگی ) افراطی فرآیندهای کار، انسجام دانش تخصصی و پاسخ سـریع بـه رقبـای بیرونـی را دچـارشک و تردید نموده است [15].
ساختارسازمانیمتناسب با شرایط عدم اطمینان محیطی
عدم اطمینان محیطی میتواند به عنوان عـدم توانـایی پـیشبی نـی ناشـی از فقـدان صـحت دراطلاعات،زمان مصروفه برای دریافت بازخورد، طبیعت رفتار و غیـ ر قابـل پـیشبی نـی بـودنگروه های متغیر(نظیر عرضه کنندگان، مشتریان و رقبا)تعریف شود. [24]ساختارهایسـازمانیمتناسب با شرایط عدم اطمینان محیطی ساختارهایی ارگانیکی هستند که ویژگی های زیر را دارند: [29]
مسطح و مبتنی بر گروه: شکل سازمان بهنوعی شامل مدیریت عالی، گروههای اسـتراتژیکو تیمهای پروژهای است. [29]
بخشی: تسهیل در وظایف تیمهای وظیفهای و انسـجام منـابع دانـش، موانـع اداری را از بـینمیبرد. [29]
عدم تمرکز قدرت و کنترل:مدیران توانمند برای جداسازی در مدیریت سـازمانی و ارتقـاءفرهنگ گشـودگی و اعتمـاد اسـتخدام مـیشـوند [29]. زمـانی کـه انـدازه سـازمان افـزایشمی یابد، اندازه بر رشد اثر میگذارد و در نتیجه به کار بردن کنترلها و نفوذ بـرای تـأثیر بـروظایف سازمانی مشکل میشود و این مسئله باعث توسـعه عـدم تمرکـز بـه عنـوان راه حلـی برای کنترل مؤثر میشود [15].ساختار غیر متمرکز ارتباطات را تشویق مـ یکنـد و رضـایت شغلی و انگیزش کارکنان را افزایش میدهد؛ زیرا در یک محـ یط بـا تمرکـز کمتـر جریـ ان آزاد عمودی و افقی ارتباطات تشویق میشود[28].
درجه بالایی از عـدم رسـمیت: در اینجـا آزادی از قـوانین وتمرکززدایـی زیـاد، ارتباطـاتچهره بهچهره و دو طرفه ازبالا به پایین و از پایین به بالا وجود دارد. روابط غیر رسمی نقـشمهمی در ساختار سازمانی بازی میکنند. این روابط یک جنبهی حیاتی و مرز میان سـاختارمکانیک و ارگانیک و یک بعد از سازمانهای فرآیند مدارند. روابـط غیـر رسـمی زمینـهی وسیعی برای ساختار سازمانی مهیا کرده و علاوهبر آن به ابعاد ساختاری سه بعدی یک بعـددیگر میافزاید. از سوی دیگر الزامات سازمان ها مشخصشده است که چهار بعـد نیـز کـافینیست؛ بنابراین این امر به تفکر مجدد بـر روی سـاختار سـازمانی در سـطح بـالاتر و کشـفمجدد ابعاد عمیقتر ساختارمنجر شد ه است. به منظور فعال کردن سازمانهای مبتنی بر دانش باید ابعاد را در سطح وسیعتری ترکیب نمود. این سطح بالاتر توسط روابط مبتنی بر اعتماد، تعامل مبتنی بر محیط و روابط هیجانی مشخص شده است[15]:
روابط مبتنی بر اعتماد:اعتمادسازی، ارتباطات مؤثر و بدون مانع را موجب میشود. به دلیـلنیاز به تسهیم دانش، ساختارهای مبتنی بر دانش باید پیش از آنکـه مبتنـی بـر کنتـرل باشـند، ضرورتاً مبتنی بر اعتماد باشند[15].
روابط مبتنی بر تعامل با محیط: ساختارهای مبتنی بر دانش ضرورتاً یک تعامل بیرونیدارند.
طرز فکرهای محدود، به حفاظت دانش و محدودیت تسهیممنجر میشـود . از سـوی دیگـرمحیطهای همکاری تسهیم دانش و روانی جریان اطلاعـات را تسـهیل مـیکننـد و موجـبارتقاء تولید دانش میشوند.
رابطه عاطفی فراگیر: رابطه عاطفی فراگیر، ساختار را قادر میسازد تا به افراد اجازه دهد تـابه ارزشها و رقابتهای سازمانی در مسیر مشخص شده پاسخ دهند. هیجـان نیازمنـد تعلیـقاستراتژیک امور منطقی و تشویق به دستیابی به تنوع است [15] .
به دلیل افزایش رقابت، انتقال دانـش بـین مرزهـای عملیـاتی(بـه شـکل افقـی) ضـروریاست[29]بدین منظور و برای ایجاد سیستم انتقال دانش در سازمان ( هم در سطح عمودی و هم در سطح افقی)تیم های دانش ایجاد میشود که از دانشکاران تشکیل شدهاند ( نمـودار2)
.[29]

نمودار2. عناصر سلسله مراتب سازمان دانشی[29] تیم های دانشبه نیازسـنجی محیطـی بـرای دانـش خـاص هـر قسـمت (مثـل بازاریـابی یـاحسابداری) میپردازند و دانشکارانی را که دانش ضمنی مطلوب برای پیوستن به تـیمهـا راداشته باشند، گزینش میکنند[29] تا بسـتر لازم بـرای واکـنش بـه موقـع در برابـر متغیرهـایمحیطی فراهم شود.
ساختار سازمانی مطلوب بیمه مرکزی ایران متناسب با شرایط محیطی ساختارهای سازمانی درآینده همچنان این روند تاریخی به سمت سـازما ن هـای ارگانیـک ومنعطف تر را دنبال خواهند کرد که آنها را قادر مـی سـازد بـا کـارایی و اثربخشـی بیشـترینسبت به محیط واکنش نشان دهند. سازمان های منعطف تـر و غیرمتمرکزتـر بـا سـاختارهایمجازی که در محیط متلاطم فعالیت میکنند، قادر خواهند بود به کمک مزیت های رقـابتیکه از طریق بهره گیری اثـربخش تـر از تکنولـوژی اطلاعـات بـهدسـت مـی آورنـد؛ بـه طـورمستقیم تر با سازمان های بزرگ تـر بـه رقابـت بپردازنـد.»سـیبورا « (1997) بیـان مـیکنـد ، در محیط های بسیار ناپایدار، رابطه محیط- سـاختار مکانیـک بـرای ایجـاد انعطـاف پـذیری درسازمان های بسیار متمرکـز و رسـمی، بـه شکسـت مینجامـد. بـرای کـاهش و حـذف تـنشبه وجود آمده بین محیط و ساختار و با فراهم ساختن شکل ساختاری مجـازی، هوشـمند یـاسایه ای که ویژگی آن تمرکززدایی بیشـتر ،پیچیدگی(تفکیـک عمـودی) و رسـمیت کمتـراست، به مثابه جایگزینی برای ساختار سازمانی، عمل می کند[16]. پارادایم ساختار اقتضایی بر مؤثرترین ساختار که برای عملکرد در محیطهای ویژه مناسـب اسـت تمرکـز دارد و آن بیان میکند که سازمان هایی که تحت درجه بـالایی از محـ یط نـامطمئن فعال یـ ت مـیکننـد،ساختار سازمانی آنها غیرمتمرکز خواهد شد.پژوهش های تجربی در رفتار سازمانی پیشنهاد میکنندکه ساختار سازمانی شرکت ها باید به خصوصیات محیطی وابسته باشـد کـه اطـرافشرکت را احاطه کرده است [24]. در محیط پویا، ساختار سازمانی باید بازتر باشد تـا اینکـهدقیق تعریف شود، حالت انگیزشی آن بیشتر از حالت منطقی، تعامل بیشتر از انفکاک باشـدو همچنین ساختار سازمانی باید موقتیتر، منعطـف تـر و مبتنـی بـر اعتمـاد و غیـر رسـمیتـرباشد[15].در آینده که دوران افزایشعدم اطمینان محی طـی اسـت سـازمانهـا با یـد سـاختاری ارگانیک نظیر ساختار مجازی رابرگزینند که از پیچ یـدگی(تفکیـک عمـودی)، رسـمیت و تمرکز کمتری برخوردارند[16].جدول3شرایط محیطی و سـاختارهای سـازمانی منطبـق بـر آنها را نشان میدهد:
جدول1. مدل سیبورا: شرایط محیطی و ساختارهای سازمانی منطبق بر آن [16]
دوره زمانی دهه1950-1960 دهه1970-1980 دهه 1990 تاکنون آینده
میزان عدم اطمینان محیطی دوره ثبات دوره گذار دوره عدم اطمینانمحیطی دوره افزایش عدم
اطمینان محیطی
نوع ساختار
سازمانی ساختار بروکراتیک ساختار ماتریسی ساختار شبکهای ساختار مجازی

دوره افزایش عدم اطمینان محیطی دوره اطمینان محیطی
صنعت بیمه نیز از محیط پویای امروزی جدا نیست و در دنیـای نـوین تجـارت، صـنعتبیمه نیز مجموعهای پررقابـت اسـت کـه از فاکتورهـای بـازار، اقتصـاد اجتمـاعی و فنـاوریبه منظور موفقیت هر چه بیشتر بهره میگیرد. در این محیط پویا، قدرت و توانـایی مصـرف-کنندگان و مشتریان افزایش یافته و آن ها قدرت انتخاب وسیع تری مییابند. اما فاکتورهـایگفته شده به سرعت در حال تغییر هستند و سرعت این تغییرات نیازمند واکـنش هـای سـریعشرکتهـای بیمـه در ایـن محـیط پـر تلاطـم اسـت. ایـن رفتـار حاصـل فشـاری اسـت کـهشرکت هـای مختلـف بیمـه از دنیـای نـوین و بـهشـدت رقـابتی تجـارت متحمـل مـی شـوند[13]بنابراین با توجه به مدل سیبورا، یافتههای برنز و استاکر و محیط پویـا و رقـابتی صـنعتبیمه، الگوی مطلوب ساختار سازمانی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایـران، الگـویی اسـتکه ارگانیکتر(زیستیتر) بوده یعنی پیچیدگی، رسمیت و تمرکز سازمانی آن کم باشد.
تحلیل تطبیقی ساختار سازمانی بیمه مرکزی جمهوری اسلامیایران با ساختار مطلوب
ساختار سازمانی موجود بیمـه مرکزی جمهـوری اسـلامیایران متشـکل از چهـار معاونـت، 15 مدیریت و 48 اداره است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد، ساختار گفته شده سـاختاریوظیفهای است که بیشترین انطباق با الگوی مکانیک را دارد. براین اساس گروهبندی دوایـربر مبنای وظایف انجام شده و اصل اساسی در طراحی ایـن سـاختار ، تقسـیم کـار بـر مبنـایوظایف مشابه است. این موضوع بر پیچیدگی ایـن سـاختار از هـر دو بعـد افقـی و عمـودیمی افزاید و با توجه به نتایج آزمونهای آماری نیز اثبات خواهد شد که پیچیدگی، رسـمیتو تمرکز سازمانی این ساختار نیز از حد مطلوب فراتر است. تقسیم ادارات بر مبنای وظایف مشابه و تا حد امکان ساده سبب تنوع شغلی و تفکیـک افقـی بـالا در ایـن سـاختار شـده بـهنحـوی کـه ب ا افـزایش تفکیـک افق ی بـه منظـور ایجادهم اهنگی میـان ادارات و واح دهایسازمانی، سطوح عمودی بیشتری ایجـاد شـده اسـت؛ بنـابراین پیچیـدگی سـازمانی در ایـنساختار افزایش یافته و انعطافپذیری سازمان در مقابل تغییرات محیطی کاهش یافته اسـت .
همچنین ایـن سـاختار مکـانیکعمودی شـکل ، باعـث تمرکـز بسـیاری از وظـایف در دسـتمدیران عالی شده است؛ بنابراین، وضعیت موجود این سـاختار بـا الگـوی مطلـوب سـاختار سازمانی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران که در شرایط عـدم اطمینـان محیطـی بایـد ازپیچیدگی، رسمیت و تمرکزسازمانی کمی برخوردار باشد، متفاوت است.
پیشینه ی پژوهش
یافتههای برنز و استاکرنشان داد، سـاختار سـازمانی بایـد در یـک محـیط باثبـات و مطمـئن،مکانیک بوده یعنی از پیچیدگی، رسـمیت و تمرکـز زیـادی برخـوردار باشـد و مـوقعیکـهمحیط متلاطم است، ساختار ارگانیک یا زیستی با پیچیدگی، رسمیت و تمرکز کم، مناسب است [2]. دو تن دیگر از نظریهپردازان مدیریت به نام هایاریک تریستو فرد امـریمحیط هـایچهارگانه را تعیین نمودند و در پژوهشهای خود نتیجه گیری کردند که محیطها، ترتیبـاتساختاری مختلفی را میطلبند.همچنـین نقـش لارنـس و لورشـتبیین ایـن موضـوع بـود کـهمحیطهای خصوصی چندگانهای وجود دارند که از میزان مختلفی از عدم اطمینان محیطـیبرخوردارند و واحدهای موفق فرعی سازمان آن هایی هستن د که خواستههای خرده محـیط -های خود را محقق سـازند و اینکـه میـزان اطمینـان محیطـی در انتخـاب سـاختار صـحیح ومناسب از اهمیت وافری برخوردار است [2].
مدل مفهومی پژوهش
با توجه به مبانی نظری پژوهش، اگر سازمانها با محیطی روبهرو باشند که از عـدم اطمینـانبیشتری برخوردار باشد، باید ساختار ارگانیک (پیچیدگی کم، رسمیت کم، تمرکز کـم) و برعکس اگر سازمانها با محیطی روبهرو باشند که در آن اطمینان و ثبات برقرار باشد، بایـدساختار مکانیک (پیچیدگی زیاد، رسمیت زیاد، تمرکز زیـاد ) را برگزیننـد؛ ایـن روابـط بـاعنوان مدل مفهومی این پژوهش در جدول 2 ارایه شده است که فرضیههای پژوهش نیز بـراساس این مدل نوشته شده است:
جدول 2. مدل مفهومی پژوهش

محیطی

اطمینان

عدم

شرایط

محیطی

اطمینان

شرایط

ی
مان
ز
سا

ی
یدگ
چ
ی
پ

سازمانی

ساختار

ابعاد
سازمانی

رسمیت

ی
مان
ز
سا
ز
ک
ر
تم

ساختار
مکانیک

کم

کم

کم

ساختار
مکانیک

زیاد

زیاد

زیاد

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

محیطی

  • 1

پاسخ دهید