روش پژوهش
22 جلد کتاب صحیفه امام (ره) بخش قابلتوجهی از بیانات، نامهها، احکام، فتاوا ومصاحبههای امام خمینی (ره) را در برداردکه در این پژوهش بیانات حضرت امام (ره ) به عنوان دادههای این پژوهش به منظور احصاء مدل مبنا قرار میگیرد.
برای استخراج شایستگیهای مدیران دولتی از محتوای ای ن کتابها دو روش قابل استفاده است؛ روش تحلیل محتوا و روش استراتژی تئوری داده بنیاد.
در روش تحلیل محتوا گاهی بر فراوانی استفاده از واژهها و کلمات تأکید میشود که در اینجا این امر مدنظر نیست؛ زیرا فراوانی استعمال واژهها ممکن است بر مقتضیات زمان و مکان و نوع مخاطبان دلالت داشته باشد، نه تأکیدات حضرت امام خمینی (ره). در این پژوهش استراتژی تئوری داده بنیاد مورد استفاده قرار میگیرد که بر اساس آن بیانات حضرت امام کدگذاری شده و از طریق کدگذاری محوری، مقولهها استخراج و براساس آن شایستگیهای مدیران دولتی از دیدگاه حضرت امام خمینی (ره) احصاء میشود.
روششناسی پژوهش در حوزه شایستگیهای مدیران دولتی 1. روی کرد نظریه داده بنیاد
در سال های اخیرگرایش به انجام پژوهش های کیفی، بهویژه پژوهشهای منتشر شده مبتنی بر تئوری داده بنیاد رو به فزونی است [5].
GT یکی از انواع روشهای پژوهش کیفی است که هدف اصلی آن بیان فرآیندهای اجتماعی و پرورش تئوری است [15]. این شیوه برای تبیین فرآیند پدیدهها در بستر اجتماعی آنها مورد استفاده قرار می گیرد و روشی در جهت تعمیم نتایج حاصل از مشاهدهای خاص به نظر یهای جامع تر است. نظریه ای که در زندگی روزمره انسان ها رشد و تکامل م ییابد، همانگونه که در معنای واژه گراندد نهفته است [6]. نظریه داده بنیاد بهعنوان شی وهای برای خلق نظریه از دادهها در نظر گرفته شده است. این شیوه بهترین روش برای کشف فرآیندهای اجتماعی و ساختار و روندهای شکل ذهن است.
برپایه این رویکرد، نخستین کار کلیدی پژوهشگر »کشف« راههای جدید برای معنا دادنبه دنیای اجتماعی است. دوم، هدف تحلیل ای جاد یک تئوری؛ یعنی فراهم ساختن یکچارچوب رسمی برای درک پدیده مورد بررسی است. این تئوری باید بهوسیلهی داده ها »زمی نهدار« شود نه آنکه برآن تحمیل شود. به بیان دیگر، نظریه داده بنیاد به طور اساسی روشی برای تحلیل دادهها، نه تکنیکی برای گردآوری داده ها است[5]. از آنجاکه هدف پژوهش حاضر خلق و پرورش ی ک نظریه و مدل به منظور تبیین شایستگی های مدیران دولتی ایران و تدوین چارچوبی با مفاهیم منتج شده از داده های بهدست آمده از بیانات حضرت امام خمینی (ره) بود؛ پژوهشگر، نظریه داده بنیاد را بهعنوان روش پژوهش برای این مطالعه انتخاب نمود. با توجه به جستجو های انجام شده تاکنون مقاله های منتشر شده ای با استفاده از این شیوه به نظریهپردازی و تدوین مدل در زمینه شایستگ یهای مدیران دولتی نپرداخته و م یتوان ادعا نمود که پژوهش حاضر اولین گام را در این راستا برداشته است.
2. مراحل استراتژی نظریه داده بنیاد
با این اوصاف، رویههای عمده استراتژی نظریه داده بنیاد به شرح زیرند:
کدگذاری باز: نامگذاری مفاهیمی که بیانگر رویدادهای قطعی و دیگر نمونههای پدیدهها هستند.
کدگذاری محوری: رویههای که از طریق آنها، دادهها در فرآیندی مستمر با هم مقایسه میشوند تا پیوند بعد از کدگذاری باز بین مقولهها مشخص شود.
کد گذاری انتخابی: به فرآیند انتخاب مقوله محوری، پیوند نظاممند آن با دیگر مقوله -ها، ارزشگذاری روابط آنها و درج مقولههای که نیاز به تأیید و توسعه بیشتری دارند.
بر اساس این رویهها، ابتدا نکات کلیدی دادهها احصاء و برای هر نکته یک کد معین میشود و سپس با مقایسه کدها، چند کدکه اشاره به یک جنبه مشترک پدیده مورد بررسی را

دارند، عنوان یک “مفهوم ” به خود میگیرند. آنگاه چند مفهوم یک مقوله و چند مقولهدر قالب نطری ه متجلی میشود [7].
روای ت پژوهش
در اولین گام از این مطالعه تمام بیانات، احکام، پیامها و نامههای امام خمینی (ره ) مورد مطالعه قرار گرفت. بهمنظور افزایش روایی پژوهش ( مدل پژوهش ) بهشیوه سرشماری تمام بیانات مورد مطالعه قرار گرفت و به نمونهگیری از بیانات امام خمینی ( ره ) اکتفا نشده است؛ زیرا بسیاری از بیانات امام در ارتباط با شایستگیهای مدیران دولتی درجمع مردم و یا سایر اقشار جامعه بوده است. در هنگام انجام فرآیند پژوهش مشاهده شدکه حتی بسیاری از شایستگیهای کلیدی که امام تأکید بر اهمیت آن داشتند از فراوانی زیادی برخوردار نیستند؛ بنابرای ن یکی از برتریهای این روش پژوهشی شناسایی چنین مفاهیم کلیدی با فراوانی کم است.
طبق مراحل استراتژی نظریه داده بنیاد، ابتدا متن صحیفه امام (ره ) کدگذاری شد یعنی در مرحله اول کدگذاری باز انجام گرفت که بر اساس آن پس از احصاء هر نکته کلیدی در رابطه با شایستگیهای مدیران دولتی به آن نکته کلیدی کد اولیهای اختصاص داده شد.
کدگذاری
درکدگذاری باز که اولین مرحله در اجرای استراتژی تئوری داده بنیاد است، نکات کلیدی صحیفه امام (ره ) در رابطه با شایستگیهای مدیران دولتی ایران کدگذاری شده است. کدهای زیر کلمات یا عباراتی هستند که حضرت امام (ره) فرمودهاند، بنابراین کدهای تکراری و مشابه بسیاری بین آنها مشاهده میشود؛ بنابراین پژوهشگر برای اینکه بتواند با تعداد کدهای کمتری کار کند، پس از مرور مکرر و تعیین شباهتها و تفاوتها، کدهایی که محتوای مشترکی داشتند، در هم ادغام نمود وآنها را تحت کد مشترکی که از کدهای اولیه انتزاعیتر بودند، نامگذاری نمود؛ بنابراین براساس نمودار 1 روند احصاء مدل به شرح زیر است:
در مرحله اول پژوهش، پژوهشگر به مطالعهی سطر به سطر صحیفه امام (ره) پرداخته وواژهها و عبارات اصلی در ارتباط با شایستگیهای مدیران دولتی اسلامی ایران از میان بیانات حضرت امام (ره ) استخراج کرده است. سپس به هریک از عبارات و بی انات کد اولیهای اختصاص داده شد. در مرحلهی بعدی به طبقهبندی مفاهیم حاصل از کدهای اولیه پرداخته سپس پژوهشگر بهدنبال برقراری ارتباط میان طبقات بود تا بر اساس آن بتواند به طبقهبندی مفاهیم و مؤلفههای مدل بپردازد. در میان کدهای اولیه مشاهده شد که برخی از کدها از فراوانی محدودی برخوردارند و یا برخی از آنها فقط یکبار در میان بیانات حضرت امام (ره ) بیان شدهاند؛ بنابرای ن برای این قبیل کدها پژوهشگر بر اساس میزان اهمیت آن کد اولیه آن را در یک طبقه اصلی یا در طبقه فرعی جای داده است[12].
کدگذاری باز، محوری، انتخابی
1. کدگذاری باز: نمونههایی از کدهای اولیه شایستگی مسئولیت پذیری
ننشینید دیگران برای شما کار کنند. خودتان کار کنید. ملت خودش کار بکند. هم خودش عملی را که می خواهد انجام بدهد خوب انجام بدهد؛ هم به رفیقش بگوید خوب انجام بده؛ هم به جامعه کُل هُم راعٍ و کُلهُم مسئُول همه مسئولیم در مقابل ملت؛ و مسئولیم در مقابل خودمان. خودم را اصلاح کنم ، دیگران را هم اصلاح کنم؛ به هر مقداری که می توانید [2].
هرچه آرا زیادتر باشد مسئولیت زیادتر است. اگر آرای شما پنج میلیون بود مسئولیتتان کمتر بود. حالا که سیزده میلیون بیشتر است، مسئولیت شما حجمش زیادتر است؛ برای اینکه شما جواب یکییکی از این افرادی که به شما رأی دادند و شما را بهعنوان رئیس جمهور اسلام، رئیس جمهوری کشور اسلامی تعیین کردند هریک از اینها فردا م یآیند شما را می گیرند، جواب از شما م یخواهند [3].

شایستگی خدمتگزاری به مستضعفان
خوب خدمت کنید، به مستضعفان برسید. شما در دور دست ها مسئولیت دارید بهمستمندان که در طول تاریخ زیر فشار و زحمت بودند برسید و جدیت نمایید تا راه چارهای که آنها را بهجایی برساند پیدا کنید. در عمران و راهسازی برای آنان جدیت کنید.
امروز به مستضعفان و مستمندان و زاغه نشینان که ولی نعمت ما هستند خدمت کنید. پیش خدای تبارک و تعالی کمتر خدمتی است که به اندازهی خدمت به زاغه نشینان فایده داشته باشد [4].
2. کدگذاری محوری

طبقات فرعی طبقه اصلی رفتار خوب با ملت و جلب رضایت مردم مشارکت دادن مردم در امور
-18260-563475

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

حکومت بر قلبها مردمی بودن برادری ساده زیستی دوری از تجمل و اسراف رحمت و عطوفت در بین خود و شدت در مقابل کفار و مخالفان اسلام

نمودار 1. رمزگذاری محوری شایستگی مردمی بودن
در ذیل مدل نهایی حاصل از مفهومسازی دادههای حاصل از متن صحیفه امام(ره) ارایه میشود که به عنوان یافته این پژوهش محسوب میشود (نمودار 2 ) .

جدول 1. مدل شایستگی مدیران دولتی ایران
1-1. خدمت به اسلام
2-1. خدمت به کشور
3-1. خدمت به مردم
4-1. خدمت به مستضعفان و ضعیفان جامعه 1.خدمتگزاری
1-2. مسئولیت در برابر خدا
2-2. مسئولیت در برابر خود (فردی)
3-2. مسئولیت اجتماعی
4-2. مسئولیت در برابر کشور
5-2.مسئولیت در برابر اسلام
6-2. اصلاح مملکت 2. مسئولیت پذیری
1-3. کارآمدی
2-3. تخصص
3-3. قاطع بودن
4-3. اتکال به قدرت خود
5-3. آگاهی از شایستگی یا عدم شایستگی خود
6-3. متدین
7-3. تعهد (در برابر اسلام واحکام اسلام، و خدمت به مردم )
8-3. مهذب بودن
9-3. وظیفه شناسی 3. شایستگیهای شخصی
1-4. پاسخگویی در برابر خدا
2-4. پاسخگویی در برابر مردم ( ارایه گزارش به مردم ، عذرخواهی از ملت و اعتراف به تقصیر )
3-4. پاسخگویی در برابر مجلس ( تبعیت از قانون اساسی و تبعیت از حدود اختیارات قانونی خود) 4. پاسخگویی
1-5. عادل بودن
2-5. انجام وظیفه برای خدا ( کار برای خدا)
3-5. اتکال به خدا و توجه به خدا
4-5. تقوی
5-5. حق مداری
6-5.انقلابی بودن (مکتبی بودن) 5. اسلامی بودن
1-6. رفتار خوب با ملت و جلب رضایت مردم
2-6. مشارکت دادن مردم در امور
3-6.حکومت بر قلبها
4-6. برادری
5-6. رحمت و عطوفت در بین خود و شدت در مقابل کفار و مخالفان اسلام
6-6. سادهزیستی
7-6. دوری از تجمل و اسراف 6. مردمی بودن
1-7. عدم تأثیرپذیری از مقام
2-7. عدم پیروی از هواهای نفسانی و حب دنیا
3-7. مصرف بیتالمال در امور مربوط به مصالح مسلمین 7. عدم توجه به منافع شخصی
یافتههای پژوهش
در این پژوهش، پس از انتخاب کدهای اولیه از متن سخنان و بیانات حضرت امام (ره ) در کتاب صحیفه امام (ره) و مفهومسازی آنها، مجموعهای از طبقات فرعی بهدست آمدکه پژوهشگر پس از مفهومسازی آنها در قالب طبقات اصلی شایستگی مدیران دولتی،مجموعهای از شایستگیها احصاء شده است که به مثابه برداشتهای اولیه پژوهشگرفهرست شد تا مبنای طراحی پرسشنامه اولی ه پژوهش قرارگیرد. شایستگیهای مطرح شده در نمودار فوق، شایستگیهای مدیران دولتی ایران را با فرهنگ اسلامی نشان میدهد و توصیه میشود در انتخاب، کارمندیابی، گزینش، پرورش و ارتقاء مدیران دولتی به شایستگیهای گفته شده توجه بیشتری مبذول شود. یادآوری میشود، در این پژوهش مجموعه شایستگیهای احصاء شده از کتاب صحیفه امام (ره)، زیر بنای طراحی مدل شایستگی مدیران دولتی ایران تلقی شده است؛ از اینرو در مرحله دوم پژوهش، ضمن مراجعه به خبرگان و صاحبنظران، برای کسب آراء علمی آنها درباره شایستگیهای گفته شده، میزان اهمیت و اعتبار مجموعه این شایستگیها در معرض ارزیابی قرار گرفت؛ بدین ترتیب که با استفاده از پرسشنامهای با 7 شایستگی مطرح شده در جدول 1 مدل شایستگی مدیران دولتی ایران در معرض ارزیابی قرار گرفت.
تجزیه و تحلیل آماری نشان میدهد، طبقات اصلی مدل احصاء شده از میانگین بیش از 5/4 برخوردارند، بدین معنا که بیشتر خبرگان اهمیت طبقات را زیاد و خیلی زیاد ارزیابی کردهاند. تجزیه و تحلیلهای آماری نظرات خبرگان در رابطه با طبقات فرعی هر یک از طبقات اصلی نشان میدهد که نسبت به طبقات فرعی نیز با میانگین بیش از 5/4 موفقت نمودهاند؛ البته به غیر از میانگین شایستگی “عدم تأثیرپذیری از مقام ” که میانگین پاسخ-های خبرگان به آن 4 بوده است.
بحث و نتیجهگیری
پژوهش در زمینه شایستگیهای مدیران در بخش عمومی رو به فزونی است؛ بنابراین پژوهش حاضر، گامی نو در راستای این امر در کشور ایران محسوب میشود؛ مدل شایستگی هر کشوری بسته به نوع فرهنگ ملی آن کشور میتواند متفاوت و مجزا باشد که نمونه بارز آن را میتوان در کشور ایران ملاحظه نمود که مدل شایستگی آن متأثر از فرهنگ اسلامی و مذهبی آن است.
کشورهای مختلف با توجه به ساختار اداری خود و نیز تحولاتی که در آنها در حال رخ دادن است، مدل شایستگی مخصوص بهخود را دارند؛ برای مثال کشور استونی بهدلیلملحق شدن به اتحادیه اروپا، کشورهای بلژیک و هلند در راستای مدرنیزه کردن ساختارهای اداری خود، کشور بریتانیا با توجه به ساختار اداری جزء جزء خود و نیز امریکا، مدلهای شایستگی مختص خود را احصاءکردهاند که نحوه احصاء این مدلها درکشورهای مختلف با استفاده از روش شناسیهای متفاوت بوده و منتج به مدلهای بومی برای آن کشورها شده است. البته در برخی از کشورهای اروپایی و غربی در بسیاری از موارد نوعی همپوشانی بین شایستگیهای مدیران دولتی دیده میشود و با برخورداری از فرهنگ غربی به نوعی شباهتهایی در شایستگیهای مورد نیاز مدیران دولتی در بخش عمومی دیده میشود؛ در صورتیکه این امر در کشور ایران بهدلیل تفاوتهای اساسی فرهنگی و دینی حاکم بر آن ارایه دهنده مدل شایستگی کاملاً متفاوت در بخش عمومی است؛ هرچندکه شایستگیهایی نظیر مسئولیت پذیری، پاسخگویی، داشتن تخصص وکارایی از شایستگیهایی است که مربوط به ماهیت کار در بخش عمومی است ولی با نگاه علمی و سیستماتیک به بیانات امام خمینی (ره) و با احصاء شایستگیهای گفته شده میتوان شایستگیهایی نظیر خدمتگزاری، شایستگیهای شخصی، عدم توجه به منافع شخصی، اسلامی بودن، مردمی بودن را شایستگیهایی متناسب و برخواسته از بستر ایرانی – اسلامی کشور دانست که مدیران دولتی موظف به احراز آنها بهعنوان معیاری برای ارزیابیشان است و نیز معیاری برای پرورش مدیرانی شایسته محسوب میشود.
دستاورد اصلی این پژوهش که در نوع خود پژوهشی نو هم از
لحاظ روششناسی و هم از لحاظ موضوع محسوب میشود، احصاء مدل شایستگیهای مدیران دولتی ایران بر اساس صحیفه امام (ره) است که پژوهشگر با استفاده از رویکرد استراتژی نظریه داده بنیاد به مفهومسازی دادههای حاصل از متن صحیفه امام (ره) پرداخته و بر اساس آن طبقات اصلی و فرعی مدل شایستگی مدیران دولتی ایران را از دیدگاه حضرت امام (ره) استخراج کرده است.
براین اساس مدل شایستگی مدیران دولتی ایران دارای 7 طبقه اصلی شامل خدمتگزاری،مسئولیتپذیری، شایستگیهای شخصی، پاسخگویی، مردمی بودن، اسلامی بودن و عدمتوجه به منافع شخصی است که هر کدام از طبقات اصلی خود به طبقات فرعی تقسیم می-شوند که نحوهی احصاء آنها به تفصیل توضیح داده شد؛ و درنهایت با انجام کدگذاری انتخابی این نتیجه حاصل شد که با توجه به اینکه شایستگی خدمتگزاری دارای بیشترین فراوانی بوده و نسبت به بقیه طبقات زودتر اشباع شده است؛ بنابراین در مرحله کدگذاری انتخابی شایستگی خدمتگزاری بهعنوان طبقه محوری مدل شایستگی مدیران دولتی ایران از میان دادههای حاصل از متن بیانات امام خمینی (ره) احصاء شده است.
منابع 1. صحیفه امام (ره).(1378). مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره). 22 جلد.
صحیفه امام (ره) .(1378). مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره).جلد 10: 393.
صحیفه امام (ره).(1378). مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره). جلد 15: 72.
صحیفه امام (ره).(1378). مؤسسه حفظ و نشر آثار امام خمینی (ره). جلد18: 38.
هومن حیدرعلی. راهنمای عملی پژوهش کیفی، تهران: سمت، 1385.
Byrne M (2001). Grounded Theory as a Qualitative Research Methodology, Association of Operating Room Nurses Journal; available at: [ http://www. Findarticles.com/cf0/m0fs1]
Eaves Y. D (2001) .A synthesis technique for Grounded theory Data Analysis; Journal of Advanced Nursing, 35 (5): 654-663.
Jarvalt Jane, Veisson.Mariann (2006) .Developing Public Sector Leaders: An Analysis of The Competency Framework for The Estonian Senior Civil Service.
Hondeghem, Annie, Vandermeulen. Filip (2000). Competency Management in the Flemish and Dutch Civil Service. International Journal Of Public Sector Management; 13(4): 342.
Horton Sylvia (2000). Introduction – The Competency Movement: its orgins and impact on the public sector.
International Journal of Public Sector Management; 13(4): 306.
Horton Sylvia (2000). Competency Management in the British Civil Service. International Journal of Public Sector Management; 13 (4): 354.
Lodge Martin, Hood Christopher (2005). Symposium Introduction: Competency and Higher Civil Servants, Public Administration; 83(4): 779-787.
Mc Millan J (1999). Senior Executive Service (U.S). [on line]. Available at: http: //www.crwflags.com/ FOTW/ FLAGS/us-ses.html.
Parry S. B. (1996). Just what IS a Competency? (And why should you Care?), training; 35(6): 58.
Streubert H J, Carpenter D R (2003). Qualitative Research in Nursing, Advancing Humanistic Imperative. 3 Philadelphia Lippincott.
Streubert H. J, Carpenter D.R (1999). Qualitative Research in Nursing Advancing the Humanistic Impercitive, 2nd Id, Philadelphia New york lippincott co.
Viitala Riitta (2005). Perceived Development Needs of Managers Compared to an Integrated Management
Competency Model, Journal of Workplace learning; 17(2).

  • 1

پاسخ دهید